Ὁ ὅσιος Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης (1905-1991), ὁ ὁποῖος ἑορτάζει στὶς 7 Δεκεμβρίου1, ἔγινε γνωστὸς ἀπὸ τὸ μοναδικὸ χάρισμα τῆς ὑμνογραφίας, τὸ ὁποῖο καλλιέργησε μὲ ἀξιοθαύμαστη ἐπιμέλεια καὶ βαθιὰ εὐλάβεια. Θεωρεῖται «ὁ μεγαλύτερος ὑμνογράφος τῆς μεταβυζαντινῆς ἐποχῆς», καθὼς ὑπολογίζονται σὲ περισσότερες ἀπὸ 2.000 οἱ ἱερὲς Ἀκολουθίες ποὺ συνέγραψε ὁ ἴδιος, ἐνῶ ἡ ὅλη ὑμνογραφικὴ παραγωγή του ἔχει θησαυρισθεῖ σὲ 48 ὀγκώδεις τόμους, καλύπτοντας περίπου 37.000 σελίδες2. Αὐτὸ ὅμως ποὺ ἀξίζει νὰ ὑπογραμμίσουμε, εἶναι ὅτι πίσω ἀπὸ τὸ τεράστιο αὐτὸ ὑμνολογικὸ ἔργο κρύβεται ὄχι ἁπλῶς ἕνας παραγωγικὸς ὑμνογράφος ποὺ ἐργάσθηκε συστηματικὰ καὶ ἀποδοτικά, ἀλλὰ ἕνας θεοφώτιστος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος ἐπιτελοῦσε τὴ διακονία του «ὑπὸ Πνεύματος Ἁγίου φερόμενος», δηλαδὴ μὲ τὴν ἔμπνευση καὶ καθοδήγηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (Β΄ Πέτρ. α΄ 21).
Εἶναι θαυμαστὴ ἡ ζωντανὴ ἐπικοινωνία ποὺ εἶχε μὲ τοὺς Ἁγίους, τῶν ὁποίων ἔγραφε τὴν ἱερὴ Ἀκολουθία. «Ὅταν γράφω τὴν Ἀκολουθία ἑνὸς Ἁγίου», ἔλεγε ὁ ὅσιος ὑμνογράφος, «ἔχω τὸν Ἅγιο μπροστά μου… Ἡ ὑμνογραφία εἶναι μία θαυμασία προσευχή· εἶναι μία μεταρσίωσις τοῦ νοός· εἶναι μία μυστικὴ θεωρία· ἕνα μυστήριον»3. Ἡ σύνθεση καὶ συγγραφὴ τῆς κάθε Ἀκολουθίας ἦταν πάντοτε καρπὸς θερμῆς προσευχῆς καὶ βιωματικῆς κοινωνίας. Ὁ ὅσιος Γεράσιμος δὲν ἔγραφε ἁπλῶς ποιήματα γιὰ τοὺς Ἁγίους, ἀλλὰ μελετοῦσε τοὺς βίους τους, ἐπικοινωνοῦσε μαζί τους διὰ τῆς προσευχῆς καὶ ἀποκτοῦσε προσωπικὸ σύνδεσμο μὲ αὐτούς.
Ἔτσι κάποτε ζοῦσε καὶ μοναδικὲς ἐμπειρίες, ὅπως τὸ παρακάτω θαυμαστὸ περιστατικό, τὸ ὁποῖο διηγήθηκε καὶ κατέγραψε ὁ ἴδιος4. Ἦταν τότε ποὺ τοῦ εἶχαν ζητήσει νὰ συνθέσει ἱερὴ Ἀκολουθία πρὸς τιμὴν τῶν νεοφανῶν Ἁγίων τῆς Λέσβου, Ραφαήλ, Νικολάου καὶ Εἰρήνης. Πράγματι ἀνέλαβε μὲ συνοχὴ ψυχῆς τὸ ἔργο αὐτό, καθὼς μάλιστα ἦταν λιγοστὰ τὰ στοιχεῖα ποὺ ὑπῆρχαν γιὰ τὸν βίο τους. Ἔκανε ὅμως θερμὴ προσευχὴ καὶ μὲ τὴ Χάρι τοῦ Θεοῦ συνέταξε μιὰ πλήρη πανηγυρικὴ Ἀκολουθία, καθὼς καὶ τὴν Παράκληση πρὸς τοὺς Ἁγίους αὐτούς, τῶν ὁποίων οἱ τάφοι καὶ τὰ ἱερά λείψανα εἶχαν ἀνακαλυφθεῖ μὲ θαυμαστὸ τρόπο.
Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ ὅσιος Γεράσιμος ὁλοκλήρωσε τὴ σύνταξη τῆς Ἀκολουθίας, ἄρχισε νὰ τὸν ἀπασχολεῖ ἔντονα ὁ λογισμὸς γιὰ τὸ κατὰ πόσον οἱ Ἅγιοι θὰ ἦταν εὐχαριστημένοι μὲ τὸ ἔργο του. «Ἄραγε θὰ δεχθοῦν τὴν πτωχὴ ἐργασία μου;», ἀναρωτιόταν. Μὲ τὶς σκέψεις αὐτὲς καὶ καθὼς εἶχε ἤδη βραδιάσει, ἔπεσε στὸ κρεβάτι γιὰ νὰ κοιμηθεῖ. Τότε, κι ἐνῶ εἶχε ἤδη κλείσει τὰ μάτια του, εἶδε ν᾿ ἀνοίγει ἡ πόρτα τοῦ μοναχικοῦ κελλιοῦ του καὶ νὰ εἰσέρχεται ἕνας σεμνὸς καὶ ἱεροπρεπὴς κληρικὸς ποὺ φοροῦσε τὴν ἱερατική του στολή.
–Ὁ ἅγιος Ραφαήλ;… ἀναφώνησε μὲ ἀπορία.
Ὁ ἐπισκέπτης ἔνευσε καταφατικά, ἐπιβεβαιώνοντας τὴν ταυτότητά του. Τότε τὸν ρώτησε ἀπευθείας αὐτὸ ποὺ τὸν ἀπασχολοῦσε:
–Ἅγιε Ραφαήλ, δεχθήκατε τὴν Ἀκολουθία ποὺ συνέθεσα ὁ ἴδιος;
–Ναί, ἀπάντησε ὁ Ἅγιος, ἤρεμα καὶ λακωνικά, μ᾿ ἕνα ἐλαφρὸ μειδίαμα στὸ πρόσωπό του.
Κι ἀμέσως ἔγινε ἄφαντος, ἀφήνοντας στὸν ὅσιο Γεράσιμο ἕνα αἴσθημα ἄρρητης χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης.
Τὴν ἄλλη ἡμέρα ὁ ὅσιος ὑμνογράφος ἔστειλε τὴν ἱερὴ Ἀκολουθία στὴ Μυτιλήνη γιὰ νὰ τὴν ὑποβάλουν ἁρμοδίως στὴν Ἱερὰ Σύνοδο καὶ νὰ λάβει τὴν ἀπαραίτητη ἔγκριση. Πράγματι σύντομα ἐγκρίθηκε ἡ Ἀκολουθία καὶ τέθηκε ἄμεσα σὲ λειτουργικὴ χρήση. Δὲν πέρασε ὅμως πολὺς καιρὸς καὶ ὁ ὅσιος Γεράσιμος ἔλαβε στὴ «Μικρὰ Ἁγία Ἄννα» μιὰ ἐπιστολὴ μὲ μιὰ παράδοξη εἴδηση. Ἡ ἐπιστολὴ προερχόταν ἀπὸ τὸ ἱερὸ Προσκύνημα τῶν Ἁγίων Ραφαήλ, Νικολάου καὶ Εἰρήνης στὴ Θέρμη τῆς Λέσβου καὶ ἀπευθυνόταν στὸν ὅσιο Γέροντα, στὸν ὁποῖο, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς εὐχαριστίες γιὰ τὴ σύνταξη τῆς Ἀκολουθίας, ἀνέφεραν καὶ τὸ ἑξῆς θαυμαστὸ γεγονός:
Κάποιοι εὐλαβεῖς Χριστιανοὶ ποὺ πήγαιναν νὰ προσκυνήσουν στὸν ναὸ τῶν Ἁγίων στὴ Θέρμη, εἶδαν μὲ τὰ ἴδια τους τὰ μάτια τοὺς ἁγίους Ραφαὴλ καὶ Νικόλαο νὰ κρατοῦν ἀπὸ τὸ χέρι τὴν ἁγία Εἰρήνη καὶ νὰ βαδίζουν μαζὶ πρὸς τὴν ἐκκλησία. Ὅταν ὅμως ἔφθασαν στὴν εἴσοδο τοῦ ναοῦ, ἡ μικρὴ Ἁγία δὲν ἤθελε νὰ εἰσέλθει. Μάλιστα τὴν ἄκουσαν νὰ λέει στοὺς συνοδούς της:
–Δέν θὰ εἰσέλθω, διότι ὁ πατὴρ Γεράσιμος δὲν μὲ ἔχει συμπεριλάβει στὸ Ἀπολυτίκιο!
Ἔμεινε ἔκπληκτος ὁ Ὅσιος ἀπὸ τὸ θαυμαστὸ αὐτὸ γεγονός. Τὴν ἴδια ὥρα συνειδητοποίησε ὅτι πράγματι στὸ Ἀπολυτίκιο δὲν ἀνέφερε τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας Εἰρήνης. Ὁπωσδήποτε δὲν εἶχε παραλείψει τὸ ὄνομά της ἐκ προθέσεως, ὡστόσο ἀναγνώρισε τὸ ἀκούσιο πταῖσμα του καὶ προσευχήθηκε στὴ νεαρὴ Παρθενομάρτυρα ζητώντας της ταπεινὰ συγγνώμη. Χωρὶς νὰ χάσει καιρό, τροποποίησε τὸ Ἀπολυτίκιο καὶ τὸ ἀπέστειλε διορθωμένο. Ἀπὸ τότε ὁ ὅσιος Γεράσιμος ὁ ὑμνογράφος ποτὲ δὲν ξέχασε τὸν θαυμαστὸ τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο ἔλαβε ἀπάντηση στὴν προσευχή του πρὸς τοὺς θαυματουργοὺς Ἁγίους τῆς Λέσβου.
Εἶναι ζωντανοὶ οἱ Ἅγιοι! Ἂς τοὺς ἐπικαλούμαστε στὴν προσευχή μας γιὰ νὰ ἐπικοινωνοῦμε μαζί τους, καὶ τότε θὰ γίνουν οἱ καλύτεροι φίλοι μας!