Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο
Ματιές στην επικαιρότητα

ΤΕΧΝΗ: Μέ ἤ χωρίς ὅρια;

Προς τη Νίκη · Τεύχος Αυγούστου 2025

Ἡ εἴδηση συντάραξε τά ΜΜΕ καταγράφοντας πρωτοφανεῖς εἰκόνες, αἰχμηρά σχόλια, ἔντονες ἀντιδράσεις καί σοβαρούς προβληματισμούς.
Πρόκειται γιά τήν ἔκθεση χαρακτικῶν ἔργων μέ τόν πρωτόγνωρο τίτλο «Ἡ Σαγήνη τοῦ Ἀλλόκοτου», πού ἡ Ἐθνική μας Πινακοθήκη, χωρίς ἀναστολή καί ἐνδοιασμό, ἀποφάσισε ἐν ὀνόματι «τῆς ἐλευθέρας ἔκφρασης τῆς Τέχνης» νά φιλοξενήσει ἀπό τόν Ἰανουάριο μέχρι καί τόν Σεπτέμβριο τοῦ 2025. Ἀποκρουστικό, προκλητικό, ἐξευτελιστικό, καί ὑβριστικό τό θέαμα τῆς ἀλλοιωμένης ἐκδοχῆς Ἁγιογραφιῶν πού ἀπεικονίζουν τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, διάφορους Ἁγίους τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας καί ἰδιαίτερα τό τόσο προσφιλές καί πανανθρώπινα προσκυνητό πρόσωπο τῆς Παναγίας μας. Ἡ Διαρκής Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ζήτησε τήν ἀπομάκρυνσή τους.
Δέν θά καταδεχτοῦμε νά ἀναρτήσουμε τά ἔργα, γιά νά περιγράψουμε ἤ νά ἀποδείξουμε τά γραφόμενα. Τό γεγονός ὅτι παρά τίς ὅποιες ἀντιδράσεις παραμένει ἐνεργή ἡ ἔκθεση σέ ἕνα χῶρο πού δέχεται πλῆθος ἐπισκεπτῶν, ντόπιων καί ξένων, κάθε ἡλικίας, προκαλεῖ πόνο, θλίψη ἀλλά κι ἕνα γόνιμο προβληματισμό: Ὑπάρχουν Ὅρια στήν Τέχνη;
Ἡ τέχνη δέν μπορεῖ νά προσβάλλει ἀδιάκριτα καί ἀπρεπῶς κανέναν καί τίποτα. Ὅπως κάθε μορφή ἐλευθερίας, ἔτσι καί ἡ καλλιτεχνική ἐλευθερία δέν εἶναι ἀπόλυτη. Ὑπάρχουν ὅρια, πού τίθενται ἐκεῖ ὅπου ἡ τέχνη παύει νά ἐμπνέει καί ἀρχίζει νά προσβάλλει βαθιά ριζωμένες ἀξίες καί πεποιθήσεις, τά ἱερά καί τά ὅσια τῆς φυλῆς μας, τήν ἱστορία καί τόν πολιτισμό μας.
Τό πρόσωπο του Κυρίου μας, τῆς Παναγίας, τῶν Ἁγίων, τά ἱερά σύμβολα ἀντιπροσωπεύουν τήν πίστη, τήν ἱερά παράδοση, τήν οἰκογένεια, τό ἴδιο τό νόημα τῆς ζωῆς, καί δέν ἀποτελοῦν ἀδιάκριτα ἕνα θέμα καλλιτεχνικῆς ἔκφρασης. Θά καταδεχόμασταν νά βεβηλωθεῖ μιά φωτογραφία τῆς μητέρας μας;


Τό ὅριο ἐδῶ δέν τίθεται ἀπό λογοκρισία ἤ φόβο. Τίθεται ἀπό τόν σεβασμό. Ἡ ἐλευθερία στήν ἔκφραση τῆς τέχνης δέν δικαιολογεῖ τήν ἐσκεμμένη βεβήλωση. Δέν εἶναι ὅλα ἀντικείμενα ἀποδόμησης, εἰρωνείας, χλευασμοῦ. Ἡ πρόκληση ἀπό μόνη της δέν συνιστᾶ καλλιτεχνική ἀξία. Ὅταν μιά καλλιτεχνική δημιουργία προκαλεῖ μαζική ἀντίδραση, εἶναι δεῖγμα ὅτι τό μέτρο χάθηκε.
Ἡ Ὀρθόδοξη Εἰκονογραφία ἔχει οἰκουμενικό χαρακτήρα. Δέν εἶναι ἁπλή τέχνη· εἶναι θεολογική ἔκφραση. Ἡ ἀξία τῆς εἰκόνας βρίσκεται στό δογματικό της περιεχόμενο.
Καιρός νά γνωρίσουμε τί πραγματικά εἶναι Τέχνη, ποιά τά ὅρια καί ποιό τό νόημα καί ὁ σκοπός της.


περισκόπιο