Ἔτσι φώναζαν, «ἐβόων» οἱ κατώτερες ταξιαρχίες, ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι, στὶς ἀνώτερες, Χερουβὶμ δόξας καὶ Σεραφίμ:
«Ἄρατε πύλας», σηκῶστε τὶς ἀμπάρες, ἀνοῖξτε τὶς πύλες, νὰ περάσει μέσα ἡ Παντοβασίλισσα. «Ταύτην ὑπερκοσμίως ὑποδέξασθε», προϋπαντῆστε τη θεοπρεπῶς, «τὴν τοῦ ἀενάου φωτὸς Μητέρα», αὐτὴν ποὺ εἶναι ἡ Μητέρα τοῦ αἰώνιου Φωτός.
Αὐτὴ νὰ Τὴν ἀτενίζουμε δὲν μποροῦμε: «ᾗ ἀτενίζειν οὐκ ἰσχύομεν». Διότι ἡ ἀνωτερότητά της, τὸ «ὑπερβάλλον» μέγεθος τῆς δόξας της, τὸ «ἀπαστράπτον» μεγαλεῖο τῆς σεβασμιότητός της, ἡ ἐκθαμβωτικὴ λαμπρότητά της ὑπερβαίνουν «πᾶσαν ἔννοιαν». Γι᾿ αὐτὸ «ταύτῃ ἄξιον γέρας ἀπονέμειν ἀδύνατον»· εἶναι ἀδύνατον νὰ τῆς ἀπονείμουμε βραβεῖο, τιμὴ καὶ δόξα ἄξια πρὸς τὴ δόξα της1.
Μὲ τέτοια λόγια θριάμβου, φωνὲς ἱερὲς καὶ ἀλαλαγμούς, προϋπαντοῦσαν τὴν παναγία ψυχή της καὶ δόξαζαν τὴν ἁγία της Κοίμηση «Ἐξουσίαι, Θρόνοι, Ἀρχαί, Κυριότητες, Δυνάμεις καὶ Χερουβὶμ καὶ τὰ φρικτὰ Σεραφίμ»2. Μὲ τρόμο καὶ ἀγαλλίαση ὑποδέχονταν Αὐτήν, «τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβὶμ καὶ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφίμ». Ὁ ἱερὸς μάλιστα Δαμασκηνὸς παρουσιάζει τὶς ἀγγελικὲς Δυνάμεις νὰ ἐκπλήσσονται στὸ πέρασμα τῆς Μεγαλειοτάτης καὶ νὰ τὴν προϋπαντοῦν μὲ τὰ λόγια τοῦ «ᾌσματος τῶν ᾈσμάτων»: «Σοί… προσυπαντῶσι δυνάμεις, μονονουχὶ λέγουσαι· Τίς αὕτη ἡ ἀναβαίνουσα λελευκανθισμένη, ἐκκύπτουσα ὡσεὶ ὄρθρος, καλὴ ὡς σελήνη, ἐκλεκτὴ ὡς ὁ ἥλιος;» (ᾎσμ. η΄ 5, ς΄ 9). Ἐσένα προϋπαντοῦν ἀγγελικὲς δυνάμεις μὲ αὐτὰ περίπου τὰ λόγια: «Ποιά εἶναι αὐτὴ ποὺ ἀνεβαίνει ἀνθισμένη σὰν λευκὸ λουλούδι, ποὺ προβάλλει σὰν αὐγή, ὄμορφη σὰν τὴ σελήνη, ἐκλεκτὴ ὅπως ὁ ἥλιος;»3.
Ἡ δόξα της «εὐπρεπής, θεοφεγγέσιν ἐκλάμπουσα χάρισι»4. Ἐξακτινώνει θεοφεγγεῖς χάριτες, βολίδες ἀρετῶν καὶ χαρίτων. Ἔτσι ἄλλωστε τὴν παρουσιάζει καὶ ὁ ἄλλος μέγας ὑμνητὴς καὶ ἐγκωμιαστής της, ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: «Ὑψηλῶν ὑψηλοτάτη καὶ μακαρίου γένους μακαριωτάτη βασιλὶς ἐφέστηκε, πανταχόθεν σώματός τε καὶ ψυχῆς φανωτάτας τε καὶ θειοτάτας ἀπαστράπτουσα μαρμαρυγάς»5. Ἦρθε, λέει, ἔφθασε ἡ Βασίλισσα, ἡ Ὑψηλοτάτη, ἡ ὁποία ὑπερέχει κατὰ πολὺ ἀπὸ τοὺς ὑψηλούς, καὶ ἡ Μακαριωτάτη, ἡ ὁποία ξεπερνᾶ ἀσυγκρίτως κάθε μακάριο γένος, ἀφήνοντας νὰ ἐξέρχονται ἀπὸ παντοῦ, σῶμα καὶ ψυχή της, ἀπαστράπτουσες ἀκτίνες, λαμπρότατες καὶ ἱερότατες.
«Ἐφέστηκε»! Ἔφθασε. Ποῦ;
Συνεχίζει ὁ ἱερὸς Πατέρας παρουσιάζοντας τὴν «ὅλως ἐξέχουσαν», τελείως ἀνώτερη θέση ποὺ κατέχει ἤδη στὸν Παράδεισο ἡ Παρθένος. Συγκρίνει μὲ Αὐτὴν τὶς ἀνώτερες ἀγγελικὲς δυνάμεις, Χερουβὶμ καὶ Σεραφίμ, καὶ βρίσκει τὴ θέση τους κατώτερη ἀπὸ ἐκείνη τῆς «Θεόπαιδος» Μαριάμ: «Καὶ περὶ μὲν τῆς τούτων ἀνωτάτω ταξιαρχίας Ἡσαΐας γράφει, “καὶ τὰ Σεραφὶμ εἱστήκεισαν κύκλῳ αὐτοῦ” (Ἡσ. ς΄ 2), περὶ δὲ αὐτῆς αὖθις Δαβίδ, “παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου” (Ψαλ. μδ΄ [44] 9). Εἶδες τὴν διαφορὰν τῆς στάσεως;» Ἀπὸ αὐτή, συνεχίζει, μάθε καὶ τὴ διαφορὰ τῆς τάξεως: Διότι τὰ Σεραφὶμ βρίσκονται γύρω ἀπὸ τὸν Θεό, ἐνῶ δίπλα του μόνη ἡ Παντοβασίλισσα, ἡ φωτεινότερη ἀπὸ τὸ φῶς, ἡ εὐανθέστερη ‒ πιὸ πλούσια σὲ ἄνθη ‒ στὸν Παράδεισο. Καὶ ὄχι μόνο δίπλα, ἀλλὰ «ἐκ δεξιῶν»· εὔλογα· διότι ἐκεῖ ποὺ κάθισε ὁ Χριστός, «ἐν δεξιᾷ δηλονότι τῆς μεγαλωσύνης» (Ἑβρ. α΄ 3), ἐκεῖ στέκεται καὶ Αὐτή. Διότι ἐπιπλέον εἶναι ὁ θρόνος του. Ὅπου δὲ κάθεται ὁ Βασιλιάς, ἐκεῖ βρίσκεται καὶ ὁ θρόνος του6.
Μεγαλεῖα τῆς Θεοτόκου! Ἂν τὰ Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφὶμ «ἀτενίζειν οὐκ ἰσχύουσι», τυφλώνονται ἀπὸ τὴ δόξα της, τότε τί νὰ ποῦμε ἐμεῖς οἱ χοϊκοὶ ἄνθρωποι; Καὶ πῶς νὰ φθάσουμε κοντά της; Πῶς νὰ τὴν πλησιάσουμε καὶ νὰ μὴ γίνουμε στάχτη, νὰ μὴν ἐξαχνωθοῦμε (=ἐξαφανισθοῦμε);
Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ ἄλλο της μεγαλεῖο: ὅτι δηλαδὴ μέσα σ’ αὐτὴ τὴν ἀπαστράπτουσα δόξα καὶ ὑπερφυὴ λαμπρότητά της, ἡ τρανὴ Βασίλισσα δὲν στέκεται «ἀφ’ ὑψηλοῦ» καὶ ἀπομακρυσμένη ἀπὸ ἐμᾶς τοὺς ταπεινοὺς καὶ χωματένιους, ποὺ τὴν ἀτενίζουμε ἀπὸ ἀπρόσιτα χάη μακριά. Ὄχι. Ἀλλά, ταπεινὴ καὶ καταδεκτική, σκύβει ἀπὸ τὰ οὐράνια δώματα καὶ τρέχει νὰ μᾶς συναντήσει, γιὰ νὰ μᾶς χαρίσει τὴν πονετική της ματιά, τὴν ταχεία ἀντίληψή της. Ὅποιοι κι ἂν εἴμαστε αὐτοὶ ποὺ τὴν τιμοῦμε. Κανένα δὲν ἀποστρέφεται. Ὅλους τοὺς συντρέχει.
Θαρρεύοντας κι ἐμεῖς στὴ γλυκιὰ προσήνειά της, σὰν Μάνα μας μεγάλη τὴν προσεγγίζουμε καὶ τῆς ζητοῦμε ὅ,τι ἕνα παιδὶ ἀπὸ τὴ μάνα του: νὰ μᾶς ἔχει «ὑπὸ τὴν σκέπην» της, νὰ μᾶς χαρίζει τὴν αὔρα της, τὸ χνῶτο, τὴ στοργή της.
Γιὰ ν᾿ ἀποκτήσει ἡ χοϊκότητά μας οὐρανό· ἡ ζωή μας Παράδεισο!
- Δοξαστικὸν Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς.
- Στιχηρὸν Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς.
- Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἐγκώμιον πρῶτον εἰς τὴν Κοίμησιν…, 11, ΕΠΕ 9, 262.
- Στιχηρὸν Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς.
- Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία ΝΓ΄, 10, ΕΠΕ 11, 272-274.
- ὅ.π., 34, ΕΠΕ 11, 304-306.

