Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο
Βιβλιοπρόταση

Ἡ βιβλιοπρόταση τοῦ μήνα

Η Δράση μας · Τεύχος Οκτωβρίου 2025

Κωνσταντινούπολη, τέλη τοῦ 4ου αἰ. μ.Χ.
Ἔξω ἀπό τήν Ἁγία Σοφία πάνοπλοι στρατιῶτες εἶναι μαζεμένοι μές στό καταμεσήμερο. Στό ἐσωτερικό τοῦ ναοῦ ἑκατοντάδες ἄνθρωποι μέ ἀγριεμένα πρόσωπα φωνάζουν, χειρονομοῦν. Στό ἱερό βῆμα ἕνας ἄνθρωπος – πού δέν εἶναι ἄλλος ἀπό τόν ἄλλοτε πανίσχυρο ὕπατο (=πρωθυπουργό) Εὐτρόπιο – κάτωχρος ἀγκαλιάζει σφιχτά ἕνα στύλο δίπλα στήν Ἁγία Τράπεζα. Κάποτε ἦταν ὁ πιό ἰσχυρός ἄνδρας τῆς αὐτοκρατορίας, ἔχοντας τοῦ χεριοῦ του τόσο τόν ἄβουλο αὐτοκράτορα ὅσο καί τή ματαιόδοξη, ἀμφιβόλου ἠθικῆς καί ἀδίστακτη αὐτοκράτειρα, ἡ ὁποία τοῦ χρωστοῦσε τήν ἄνοδό της στό θρόνο. Γρήγορα, ὡστόσο, ἔρχεται σέ σύγκρουση μαζί της. Πέφτει στή δυσμένεια τοῦ αὐτοκράτορα, χάνει τά ἀξιώματά του καί ἀπό στιγμή σέ στιγμή κινδυνεύει νά λιντσαριστεῖ ἀπό τόν ὄχλο καί τόν στρατό πού τόν καταδιώκουν. Ποῦ ὅμως νά βρεῖ καταφύγιο αὐτή τήν κρίσιμη στιγμή; Ὅλες οἱ πόρτες κι ὅλες οἱ ψυχές εἶναι σφαλιστές ἐξαιτίας τῶν δικῶν του ἐγκλημάτων. Μόνο μία πόρτα θά μποροῦσε νά ἀνοίξει καί νά τοῦ δώσει τό ποθητό ἄσυλο: τοῦ ναοῦ. Τί εἰρωνεία! Μέ δικό του νόμο ἡ ἀσυλία τοῦ ναοῦ εἶχε καταργηθεῖ! Στήν ἀπόφαση τοῦ φαύλου καί ἄπληστου ὑπάτου ἀντιστάθηκε σθεναρά ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλ᾽ εἰς μάτην!
Καί τώρα πού ὅλοι τόν ἔχουν ἐγκαταλείψει, τώρα πού ὁ ἴδιος ἔπεσε θύμα τοῦ δικοῦ του νόμου, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ἀνεβαίνει στόν ἄμβωνα γιά νά… σώσει τόν φανατικό του ἐχθρό. Δίχως ἴχνος χαιρεκακίας, δίχως τάσεις ἀντεκδίκησης. Στέκεται ἀπέναντι στόν ἐξαγριωμένο ὄχλο καί ἐκφωνεῖ τόν περίφημο λόγο του «Εἰς Εὐτρόπιον». Ζητᾶ νά δείξουν ἐπιείκεια καί συγχώρεση. Μιλᾶ μέ φωτισμό Ἁγίου Πνεύματος. Καί καταφέρνει νά τούς μαλακώσει. Ἡ ὀργή σβήνει καί τά δάκρυα αὐλακώνουν τά μάγουλά τους. Ἡ «πέτρα τῆς καρδιᾶς» τους «ἔχει γίνει χῶμα βαθύ καί εὔφορη γῆ». Ἡ Ἐκκλησία ἀδειάζει. Ὁ Εὐτρόπιος σώζεται!
Χαρούμενος μέ τήν ἔκβαση τῆς ὑπόθεσης, ὁ Εὐτρόπιος βγαίνει κρυφά ἀπό τόν ναό, μέ σκοπό νά φύγει ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη. Κάποιος, ὅμως, τόν ἀναγνωρίζει, τόν συλλαμβάνουν καί τόν ἐκτελοῦν.
Μέ ἀφορμή τό γεγονός αὐτό, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἐκφωνεῖ δεύτερο λόγο «Εἰς Εὐτρόπιον». Οἱ δύο λόγοι, ἀριστούργημα ρητορικῆς δεινότητας καί ποιμαντικῆς δεξιότητας τοῦ Ἁγίου, ἐπικεντρώνονται στή ματαιότητα τῆς παρούσας ζωῆς, στήν ἀκατάβλητη δύναμη τῆς Ἐκκλησίας καί στό γνήσιο πνεῦμα πού πρέπει νά ἔχει κάθε ἐπίσκοπος, ὅταν ἀντιμετωπίζει ἐκκλησιαστικό ζήτημα.
Οἱ δύο αὐτοί λόγοι κυκλοφοροῦν σ᾽ ἕνα καλαίσθητο βιβλιαράκι ἀπό τίς ἐκδόσεις Ἔαρ, μέ τίτλο «Λόγοι εἰς Πρωθυπουργόν», σέ μετάφραση, σχόλια καί ἐπιμέλεια τοῦ κ. Ἠλία Σκόνδρα, θεολόγου καί φιλολόγου. Ἡ ἀνάγνωση ρέει εὐχάριστα, τό κείμενο εἶναι διανθισμένο μέ φράσεις ἀπό ἄλλα ἔργα τοῦ ἁγίου Πατρός, καθώς καί τοῦ ἁγίου Νεκταρίου, τοῦ ἁγίου Κυπριανοῦ, τοῦ ἁγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, ἀλλά καί ἀποσπάσματα ἀπό κείμενα τοῦ Βιτσέντζου Κορνάρου, τοῦ Γιώργου Σεφέρη, τῆς Ἔλεν Κέλερ, τοῦ Γκαῖτε καί τοῦ Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.
Ἀξίζει νά τό διαβάσουμε, ἀλλά καί νά τό κάνουμε δῶρο σέ φίλους καί γνωστούς πού κατέχουν μικρά ἤ μεγάλα ἀξιώματα στόν δημόσιο βίο, μέ τήν ἐλπίδα διαβάζοντάς το νά ἀφυπνιστοῦμε ὅλοι καί νά συνειδητοποιήσουμε πώς «οἱ σχέσεις Ἐκκλησίας-Πολιτείας, ὅταν βασίζονται στό σύστημα τῆς συναλληλίας, ὠφελοῦν καί οἰκοδομοῦν τόν λαό, διότι καί οἱ δύο ὑπηρετοῦν τόν ἄνθρωπο!»


Νίκη Κατσιάπη
Ἐκπαιδευτικός, MEd – Δρ. Παιδαγωγικῆς