Συμπληρώνονται φέτος 30 χρόνια ἀπό τά θλιβερά γεγονότα τῶν Ἰμίων τόν Ἰανουάριο τοῦ 1996, ὅταν Ἑλλάδα καί Τουρκία βρέθηκαν στά πρόθυρα μιᾶς ἔνοπλης ἀντιπαράθεσης, πού ὡς πράξη μέν ἀποφεύχθηκε, εἶχε ὅμως ὀδυνηρά ἀποτελέσματα γιά τήν πατρίδα μας. Δέν εἶναι μόνο ὅτι χάθηκαν τρεῖς λαμπροί καί γενναῖοι ἀξιωματικοί μας (οἱ ὑποπλοίαρχοι Χριστόδουλος Καραθανάσης ἀπό τήν Ἀθήνα, Παναγιώτης Βλαχάκος ἀπό τήν Λάγια τῆς Μάνης καί ὁ ἀρχικελευστής Ἕκτορας Γιαλοψός ἀπό τόν Ἀφιώνα Κέρκυρας), οἱ ὁποῖοι μέ τό μοιραῖο ἑλικόπτερο ἐπιβεβαίωσαν τήν ἀποβίβαση Τούρκων σέ μία νῆσο τῶν Ἰμίων καί τό ὁποῖο κατά τήν ἐπιστροφή του κατέπεσε (ὄχι ἀκριβῶς ἀπό ἐπιβεβαιωμένη αἰτία). Εἶναι καί τό ὅτι ἡ Τουρκία, ἐξαιτίας τῆς ἀπαράδεκτης ἀνεπάρκειας τῶν πολιτικῶν πού κυβερνοῦσαν τότε τήν Ἑλλάδα, πέτυχε αὐτό πού δέν εἶχε καταφέρει μέχρι τότε: νά γίνει ἔμμεσα ἀποδεκτή ἀπό διεθνῆ κέντρα ἡ ἀμφισβήτηση τῆς ἑλληνικῆς κυριαρχίας σέ ἑλληνικό ἔδαφος. Πράγματι, ἀπό τότε τά Ἴμια εἶναι «γκρίζα ζώνη». Πλέον ἀπαγορεύεται κάθε δραστηριότητα πάνω καί γύρω ἀπό τά Ἴμια, τίς δύο ἑλληνικές βραχονησίδες, στίς ὁποῖες δέν ἔχουν πρόσβαση οὔτε οἱ Ἕλληνες πολίτες οὔτε οἱ ἑλληνικές ἔνοπλες δυνάμεις.
Τό χρονικό τῶν γεγονότων τῆς κρίσης πού παραθέτουμε στή συνέχεια, καθώς καί οἱ ἀποκαλύψεις τῶν ἀπορρήτων μέχρι πρό τινος ἀρχείων πού προέκυψαν τά 30 χρόνια πού πέρασαν ἀπό τότε, δίνουν τήν εὐκαιρία νά ἐπισημανθοῦν μερικές βασικές ἀλήθειες καί συμπεράσματα.
Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
1. «Τουρκία καί ΗΠΑ γνώριζαν καλά ὅτι τά Ἴμια εἶναι ἑλληνικά»
Ἡ ἀποκαλυπτική αὐτή διαπίστωση εἶναι τοῦ Τόμας Νάιλς, ὁ ὁποῖος ἦταν πρέσβης τῶν ΗΠΑ στήν Ἀθήνα τήν περίοδο 1993-1997 καί βρίσκεται καταχωρισμένη στό ἀρχεῖο τῆς Ἀμερικανικῆς Ἕνωσης Διπλωματικῶν Σπουδῶν καί Κατάρτισης (ADST). «Ξέραμε ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶχαν δίκιο στό ἐπιχείρημα τῆς κυριαρχίας. Οἱ Τοῦρκοι ἐπίσης γνώριζαν ὅτι ξέραμε πώς ἡ θέση τους ἦταν πολύ ἀδύναμη». Καί συνεχίζει σέ ἄλλο σημεῖο: «Θέλαμε Ἑλλάδα καί Τουρκία νά ποῦν σέ κοινή δήλωση ὅτι θά στείλουν τό θέμα στό Διεθνές Δικαστήριο. Οἱ Τοῦρκοι κάποια στιγμή μᾶς εἶπαν ἀνοιχτά ὅτι ἤξεραν ὅτι θά ἔχαναν μιά ὑπόθεση γιά τά Ἴμια στό Διεθνές Δικαστήριο. Ὅμως, θά ἦταν ἕτοιμοι νά τό ἐπιτρέψουν νά συμβεῖ, ἀρκεῖ νά μποροῦσαν νά ἐξισορροπήσουν τήν ἥττα μέ μία νίκη. Ἄν ἦταν νά ἐπιτρέψουν νά πάει τό θέμα τῶν Ἰμίων στό Διεθνές Δικαστήριο, νά ἐπιληφθεῖ τό Δικαστήριο ταυτόχρονα καί τοῦ θέματος τῆς στρατιωτικοποίησης τῶν Δωδεκανήσων».
2. Οἱ ΗΠΑ δέν ἤθελαν νά δυσαρεστήσουν τήν Τουρκία
Ὁ ἴδιος Ἀμερικανός πρέσβης ὁμολογεῖ κυνικά: «Ὅταν ἀρνηθήκαμε νά πάρουμε θέση, στείλαμε ἕνα μήνυμα στούς Τούρκους: ὅτι ἑτοιμαζόμασταν νά ἐπιτρέψουμε ἤ νά ἀποφύγουμε νά ἀποτρέψουμε, μία ἐπιθετική τουρκική συμπεριφορά κατά τῶν Ἑλλήνων στά ἐδαφικά ζητήματα στό Αἰγαῖο. Δέν θέλαμε νά προσβάλουμε ἕναν σημαντικό σύμμαχο, τήν Τουρκία (!)». Γιά τίς ΗΠΑ, δηλαδή, ἡ Ἑλλάδα εἶναι ἀσήμαντος σύμμαχος πού, καί δίκιο νά ἔχει, πρέπει ἔναντι τοῦ ἰσχυροῦ νά ὑποκύπτει. Τό Διεθνές Δίκαιο κατά τίς ΗΠΑ ὑπάρχει γιά νά τό ἐπικαλοῦνται οἱ ἰσχυροί, ὅταν τούς βολεύει. Ἄς σημειωθεῖ καί ἡ σιγή τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης γιά τά γεγονότα.
3. Ἡ συμφωνία ἀποτροπῆς τῆς σύρραξης
Ἡ συμφωνία πού ἐπέβαλαν οἱ ΗΠΑ σέ Ἑλλάδα καί Τουρκία μιλοῦσε γιά ταυτόχρονη ἀποχώρηση ἀπό τά Ἴμια πλοίων, στρατοῦ καί σημαιῶν Ἑλλάδας καί Τουρκίας. Ἡ ἑλληνική κυβέρνηση βέβαια, μέ τή σύμφωνη γνώμη καί τῶν ΗΠΑ, ἀποσιώπησε τόν τρίτο ὅρο (ἀποχώρησης σημαιῶν) γιά λόγους πολιτικοῦ κόστους! Ἐπίσης, σύμφωνα μέ τά ἀμερικανικά ἀρχεῖα, ὁ Ἀμερικανός μεσολαβητής Ρ. Χόλμπρουκ δέν χρειάστηκε νά πιέσει καθόλου γιά νά πείσει τήν ἑλληνική πολιτική ἡγεσία. Δέχτηκε ἀμέσως τή συμφωνία, καί εὐχαρίστησε δημοσίως γι᾿ αὐτό!
4. Ἡ παραδοχή τῆς ἀλήθειας γιά τά Ἴμια ἀπό τήν Τουρκία
Ἡ ἄσκηση κυριαρχίας ἐπί τῶν Ἰμίων ἀπό τήν Ἑλλάδα ἀδιαλείπτως ἀπό τό 1947 ὑπῆρξε ἔμπρακτη καί εἰρηνική, χωρίς ἡ Τουρκία νά τήν ἀμφισβητήσει μέχρι τήν κρίση τοῦ 1996. Ἡ καλύτερη ἐπιβεβαίωση αὐτοῦ εἶναι μία ἔκδοση-ντοκουμέντο τῆς Γενικῆς Διοίκησης Χαρτογράφησης τοῦ τουρκικοῦ Ὑπουργείου Ἄμυνας (!) σέ συνεργασία μέ τόν γερμανικό χαρτογραφικό οἶκο R. Ryborch. Εἶχε ἐκδοθεῖ μόλις τό 1994 καί ἦταν ὁ ἀναλυτικότερος χάρτης τῆς ἀγορᾶς (κλίμακα 1:500.000), γεγονός πού παρέχει τή δυνατότητα ἀναγραφῆς ὀνομάτων καί βραχονησίδων. Στήν ἐπίμαχη θαλάσσια περιοχή, στίς μέν τουρκικές βραχονησίδες προσετίθετο στή λατινική ὀνομασία τους ἡ συντομογραφία «Αd» (Adα= νῆσος), στίς δέ ἑλληνικές, ἡ συντομογραφία «Ν» (Ν= νῆσος). Ἔτσι τά Ἴμια ἀναγράφονται ὡς «Ν. Limnia» (πού εἶναι καί ἡ ὀρθή, μή παρεφθαρμένη φωνητικά ἑλληνική ὀνομασία). Καί αὐτό σέ ἕναν ἐπίσημο τουρκικό χάρτη πού εἶχε κυκλοφορήσει μόλις 2 χρόνια πρίν ἀπό τήν κρίση τῶν Ἰμίων.
Ἀφοῦ τό ἀποκάλυψε αὐτό Ἕλληνας δημοσιογράφος τόν Ἰούνιο τοῦ 1996, ἡ Τουρκία ἐπανέκδοσε τό 1997 τόν χάρτη μέ μοναδική ἀλλαγή τήν ἀντικατάσταση τοῦ «N. Limnia» σέ «Kardak Ad.». Ἡ ἐφημερίδα «Καθημερινή» τῆς 30/1/2017 σέ ἄρθρο τοῦ κ. Σταύρου Σταθουλόπουλου δημοσίευσε τό τμῆμα τοῦ χάρτη τοῦ τουρκικοῦ Ὑπουργείου Ἄμυνας ἔκδοσης 1994 καί τό ἀντίστοιχο τῆς ἔκδοσης τοῦ 1997, ὅπου φαίνεται ἡ ἀλλοίωση. Τό περίεργο εἶναι ὅτι μέχρι τήν 30/1/2017 ἡ χώρα μας δέν εἶχε ἀκόμη ἀξιοποιήσει διεθνῶς τό σημαντικό αὐτό τεκμήριο.
5. Τέλος, ἡ ἑλληνική βιβλιογραφία ἀνέδειξε μέχρι σήμερα σημαντικά δικά μας λάθη σέ πολλά ἐπίπεδα. Ἡ ἐνδοκυβερνητική καχυποψία μεταξύ διαφορετικῶν ὁμάδων, ἡ μή ἐμπιστοσύνη τοῦ πρωθυπουργοῦ στή στρατιωτική ἡγεσία – ἀκόμη καί στήν ΕΥΠ – γιά πολιτικούς καί πάλι λόγους, ὁ ὑφέρπων ἀνταγωνισμός Στρατοῦ Ξηρᾶς – Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καί ἡ ἀνεύθυνη διαχείριση τῆς κρίσης ἀπό τά ΜΜΕ, ἔπαιξαν καθοριστικό ρόλο στήν ἔκβαση τῆς κρίσης. Θά συνιστοῦσε στρατηγική ἀφέλεια ἡ μή ἀξιοποίηση τῶν παραπάνω ἐμπειριῶν.
τ.