Τὸ ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου τῆς 1ης Φεβρουαρίου τοῦ ἔτους 1477 μ.Χ. ἕνας μορφωμένος Σύρος Χριστιανὸς ἄφησε τὴν τελευταία πνοή του μὲ μαρτυρικὸ τέλος στὰ ἁγιασμένα χώματα τῆς Τριπόλεως τῆς Συρίας.
Πρόκειται γιὰ τὸν ἄγνωστο σὲ πολλοὺς λόγιο μάρτυρα Ριζκαλλὰχ Ἲμπν Νάμπα μὲ καταγωγὴ ἀπὸ τὴ Δαμασκό, ποὺ ἔζησε μὲ ἀκεραιότητα, πραότητα καὶ ὁλοκληρωτικὴ ἀφοσίωση στὸν Χριστό. Σὲ νεαρὴ ἡλικία μετέβη στὴν Τρίπολη, ὅπου ἐργαζόταν ὡς γραμματέας, βοηθὸς συμβολαιογράφος καὶ διοικητικὸς λειτουργὸς στὴν αὐλὴ τοῦ ἐπιφανοῦς ἄρχοντα ἐμίρη Ἀζδαμοὺρ Ἲμπν Μαζίδ.
Ἡ ἐργατικότητα, ἡ ἐντιμότητα καὶ ἡ εὐγένειά του τὸν ἔκαναν ἀξιοσέβαστο ὄχι μόνο στοὺς Χριστιανούς, ἀλλὰ καὶ στοὺς ἀξιωματούχους μουσουλμάνους. Περισσότερο ἀπὸ ὅλους τὸν σεβόταν καὶ τὸν τιμοῦσε ὁ ἐμίρης. Παρὰ τὴν τιμητικὴ θέση του ὁ Ριζκαλλὰχ δὲν ἔκρυβε τὴν Ὀρθόδοξη πίστη του. Ἀσκοῦσε τὸν ἑαυτό του ἤρεμα, ἁπλά, μὲ ἐγκράτεια, ἐλεημοσύνη, νηστεία καὶ πολλὴ προσευχή. Ἦταν φιλάρετος καὶ ἐραστὴς τῆς ἀλήθειας.
Ἀφορμὴ γιὰ τὸ μαρτύριό του ὑπῆρξε ἡ συκοφαντία ἑνὸς ἄδικου, φιλάργυρου καὶ φθονεροῦ ἀνθρώπου, τοῦ Ἲμπν Γουμάα, ὁ ὁποῖος τὸν κατηγόρησε ψευδῶς ὅτι τάχα προσέβαλε τὴν πίστη τῶν μουσουλμάνων, ἐπειδὴ ὁμολόγησε δημόσια ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.
Ὁ ἐμίρης, ποὺ ἐκτιμοῦσε τὸν Ριζκαλλάχ, προσπάθησε νὰ τὸν σώσει. Μὲ πραότητα καὶ κατανόηση τὸν παρακάλεσε νὰ ἀρνηθεῖ τὴν πίστη του, ὥστε νὰ ἀποφύγει τὴ θανατικὴ καταδίκη. Ὁ Ριζκαλλὰχ ὅμως, παρὰ τὸν σεβασμό του πρὸς τὸν ἄρχοντα, προτίμησε τὴν ἀλήθεια· ἀπάντησε ἔτσι μὲ σθένος καὶ μὲ λόγο σταθερό: «Ἐγὼ εἶμαι Χριστιανὸς καὶ παραμένω Χριστιανός. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ Κύριος καὶ Θεός μου».
Ὁ ἐμίρης πληγώθηκε ἀπὸ τὴν ἀντίσταση τοῦ ἐκλεκτοῦ συνεργάτη του καὶ διέταξε νὰ τὸν φυλακίσουν καὶ νὰ τὸν ἀφήσουν ἐκεῖ τελείως μόνο, μήπως ἀλλάξει γνώμη. Μάλιστα ἔστειλε αὐλικούς του μὲ δῶρα (ἐνδύματα καὶ χρυσό) γιὰ νὰ τὸν δελεάσουν. Τὸν προέτρεψαν νὰ ἀρνηθεῖ τὸν Χριστὸ τυπικά, κι ἂς ἔμενε ἡ καρδιά του πιστὴ σὲ Αὐτὸν ποὺ λάτρευε. Μάταιη ὅμως καὶ αὐτὴ ἡ προσπάθεια. Ὁ μάρτυρας Ριζκαλλὰχ ὁμολόγησε πάλι μὲ σταθερότητα: «Ἡ πίστη μου δὲν ἀνταλλάσσεται μὲ δῶρα. Τὸν Χριστό μου δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ Τὸν ἀρνηθῶ. Δὲν θυσιάζω τὴν αἰώνια ζωὴ γιὰ τὰ πρόσκαιρα ἀγαθὰ αὐτοῦ τοῦ κόσμου».
Τότε ὁ ἐμίρης Ἀζδαμοὺρ Ἲμπν Μαζὶδ τὸν ἀπείλησε μὲ βασανιστήρια φρικτά. Μὲ ἀφοβία ποὺ ἐνέπνεε ἡ θεία Χάρις ὁ Μάρτυρας ἀπάντησε θαρραλέα στὴ νέα πρόκληση: «Ὅλος ὁ κόσμος καὶ ἡ δόξα του καὶ ἡ λάμψη του δὲν μὲ θαμπώνει. Περιφρονῶ τιμωρίες, βασανιστήρια, ἀπειλές. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτήρα μου Ἰησοῦ Χριστοῦ μὲ συνέχει. Τὸν Χριστὸ ὁμολογῶ, τίποτε δὲν μπορεῖ νὰ μὲ χωρίσει ἀπὸ τὴν ἀλήθεια του». Ἀγανακτισμένος τελικὰ ὁ ἐμίρης ἀπὸ τὴν ἀμετάπειστη συμπεριφορὰ τοῦ Ριζκαλλὰχ ἔδωσε ἐντολὴ νὰ τὸν ἀποκεφαλίσουν. Οἱ στρατιῶτες τότε, ἀφοῦ τὸν ἔδεσαν καὶ τὸν μαστίγωσαν, τὸν ὁδήγησαν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη, στὴν περιοχὴ Ταλὲλ Μουσιά.
Ἐκεῖ ὁ Μάρτυρας παρακάλεσε τοὺς δημίους νὰ τοῦ δώσουν λίγο χρόνο γιὰ νὰ προσευχηθεῖ. Ἀφοῦ στράφηκε πρὸς τὴν Ἀνατολή, γονάτισε, ὕψωσε τὰ χέρια στὸν οὐρανὸ καὶ εἶπε: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ καὶ Θεέ μου, βοήθησέ με. Γιὰ χάρη τοῦ δικοῦ σου ὀνόματος Σοῦ προσφέρω σήμερα τοῦτο τὸ μαρτύριο. Αὐτὴ τὴ νύχτα τοῦ Σαββάτου δέξου με ὡς καθαρὴ θυσία. Στὰ χέρια σου παραδίδω τὸ πνεῦμα μου». Κατόπιν σκύβοντας τὸν αὐχένα του στὸν δήμιο τοῦ εἶπε: «Στὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ χτύπησέ με».
Σὲ λίγο ἡ ἁγία κεφαλὴ τοῦ μάρτυρα Ριζκαλλὰχ ἔπεφτε στὴ γῆ καὶ τὸ ἅγιο αἷμα του γινόταν λίπασμα στὸν ἀγρὸ τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ θὰ καρποφοροῦσε λίγο ἀργότερα τὴ νέα γενιὰ Μαρτύρων τῆς Ἀντιόχειας. Τόσο ἦταν τὸ μένος τῶν ἐχθρῶν, ὥστε δὲν σεβάσθηκαν οὔτε τὸ νεκρὸ σῶμα τοῦ Ἁγίου, παρὰ θέλησαν νὰ τὸ ἐξαφανίσουν καὶ νὰ τὸ κάψουν. Ἀφοῦ στοίβαξαν πολλὰ ξύλα, ἄναψαν τὴ φωτιά. Ὅμως τὴν ὥρα ἐκείνη ὁ Θεὸς ματαίωσε τὸ σχέδιο αὐτὸ τῆς βεβηλώσεως στέλνοντας βροχὴ μὲ παγερὸ ἀέρα. Ἡ φωτιὰ ἔσβησε χωρὶς νὰ ἀγγίξει τὸ σῶμα τοῦ Μάρτυρα. Βαθιὰ μεσάνυχτα πιστοὶ Χριστιανοὶ ἦρθαν καὶ παρέλαβαν κρυφὰ τὸ νεκρὸ σῶμα καὶ τὸ μετέφεραν στὴ νῆσο τῶν Ἁγίων, τὴν Κύπρο, ὅπου τὸ κήδεψαν μὲ τιμές.
«Ὁμολογίας ἀκλινὴς στῦλος ἀνεδείχθης, μάρτυς ἔνδοξε Ριζκαλλάχ, πιστότατε· τὴν τοῦ Χριστοῦ ἀλήθειαν ἀκαταγώνιστον ἐκήρυξας ἐν μέσῳ τῶν ἀπίστων· διὸ τὸν τράχηλον ἔκυψας ἑκουσίως, καὶ τὸν στέφανον ἔλαβες τῆς δόξης. Πρέσβευε τῷ Κυρίῳ σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν».