Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ἄρτιοι καὶ καταρτισμένοι

Ο Σωτήρ · Τεύχος 15 Φεβρουαρίου 2026

Ὁ θεῖος ἀπόστολος Παῦλος στὴ Β΄ πρὸς Τιμόθεον ἐπιστολὴ συν­ιστᾶ στὸν μαθητή του Τιμόθεο καὶ σὲ ὅλους τοὺς Χριστιανοὺς νὰ εἶναι ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ, ἄρτιοι καὶ καταρτισμένοι σὲ κάθε καλὸ ἔργο: «ἵνα ἄρτιος ᾖ ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος» (γ΄ 17).

Ἄρτιος στὴ γλώσσα τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι ὁ τέλειος, ὁ ὁλοκληρωμένος. Βέβαια ἡ τελειότητα δὲν ἔχει τέλος. Εἶναι «ἀτέλεστος τελειότης». Ποτὲ δὲν μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι φθάσαμε στὴν κορυφὴ τῆς τελειότητας. Ὡστόσο ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἀγωνίζεται σὲ ὅλη του τὴ ζωὴ νὰ γίνεται ὅσο τὸ δυνατὸν ἀρτιότερος. Ἀγωνίζεται νὰ προάγεται στὴν ἀρετὴ καὶ στὴν τελειότητα. Νὰ θυμηθοῦμε τὸ «ἐπὶ τὴν τελειότητα φερώμεθα» τῆς πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς (ς΄ 1). Ἐπιπλέον τὸ «ἵνα ἦτε τέλειοι καὶ ὁλόκληροι, ἐν μηδενὶ λειπόμενοι» τῆς Καθολικῆς ἐπιστολῆς τοῦ Ἰακώβου (α΄ 4). Ἂς θυμηθοῦμε καὶ τὸ «μέχρι καταν­τήσωμεν οἱ πάντες εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ» τῆς πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολῆς (δ΄ 13). Καὶ τὰ τρία αὐτὰ πολὺ δυνατὰ συνθήματα μᾶς παροτρύνουν νὰ ζοῦμε πνευματικὴ ζωή, νὰ βαδίζουμε μὲ συνέπεια τὴν ὁδὸ τοῦ ἁγιασμοῦ καὶ νὰ προοδεύουμε στὴν ἀρετὴ καὶ στὴν τελειότητα.

Συνήθως ὅμως οἱ πολλοὶ ἄνθρωποι, ὅταν μιλοῦν γιὰ ἀρτιότητα, ἀναφέρον­ται στὴ σωματικὴ διάπλαση. Θέλουν νὰ εἶναι ἀρτιμελὴ ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματός τους. Ἐπιμελοῦνται σχολαστικὰ τὴ σωματικὴ ὡραιότητά τους. Ἀφιερώνουν χρόνο πολὺ γιὰ τὸν καλλωπισμὸ τοῦ προσώπου τους. Δαπανοῦν χρήματα πολλὰ γιὰ νὰ στολίζονται μὲ ἐξωτερικὰ στολίδια, νὰ πλέκουν περίτεχνα τὰ μαλλιά τους, νὰ φοροῦν χρυσὰ κοσμήματα ἢ νὰ ντύνονται μὲ πολυτελὴ ροῦχα. Καὶ ἄλλα πολλὰ κάνουν γιὰ τὴν ὅσο τὸ δυνατὸν ἀρτιότερη ἐμφάνισή τους. Δὲν δείχνουν ὅμως τὴν ἴδια ἐπιμέλεια γιὰ τὴν πνευματικὴ καλλιέργειά τους, ἢ παραμελοῦν τελείως «τὸν κρυπτὸν τῆς καρδίας ἄνθρωπον»,  μὲ συνέπεια νὰ παρουσιάζουν πολλὲς ἀτέλειες στὸν χαρακτήρα τους.

Οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ καλοῦνται νὰ ρίχνουν ὅλο τὸ βάρος στὴν ἀρτιότερη πνευματικὴ καλλιέργειά τους, στὴν ἐσωτερικὴ ζωὴ τῆς ψυχῆς. Παροτρύνονται νὰ καθαρεύουν «ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος» καὶ νὰ προάγονται στὴν ἀρετὴ καὶ στὴν τελειότητα, γιὰ νὰ φθάσουν ἀπὸ τὸ «κατ᾿ εἰκόνα» στὸ «καθ᾿ ὁμοίωσιν»· ἀπὸ τὸ στάδιο τῆς καθάρσεως στὸ στάδιο τοῦ φωτισμοῦ καὶ στὸ στάδιο τῆς θεώσεως.

Καλοῦνται ἐπίσης νὰ καταρτίζονται πνευματικά, γιὰ νὰ γίνονται «ἐξηρτισμένοι πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθόν». Τί σημαίνει «ἐξηρτισμένος»; Σημαίνει «τετελειωμένος». Σημαίνει ἀκόμη «κατηρτισμένος». Ὅπως δηλαδὴ γιὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα καταρτίζονται οἱ ἄνθρωποι καὶ γίνονται καλοὶ ἠλεκτρολόγοι, καλοὶ ὑδραυλικοί, καλοὶ ψυκτικοί, ἔτσι καὶ γιὰ τὰ πνευματικὰ ἔργα πρέπει νὰ καταρτίζονται οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ μποροῦν νὰ διακονήσουν στὴν ὑπηρεσία τῆς Ἐκκλησίας: στὸ θεῖο κήρυ­γμα, στοὺς κύκλους συμμελέτης Ἁγίας Γραφῆς, στὰ κατηχητικὰ σχολεῖα, στὸ φιλόπτωχο ταμεῖο καὶ στὰ συσσίτια τῶν ἐνοριῶν, στὰ ἔργα τῆς ἀγάπης καὶ τῆς φιλανθρωπίας…

Πῶς ὅμως καταρτίζεται κανείς, ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ διακονεῖ σὲ κάθε καλὸ ἔργο; Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾶ ὡς ἄριστο μέσο καταρτισμοῦ τῶν ἀνθρώπων τοῦ Θεοῦ τὴ μελέτη τοῦ θείου λόγου. Γράφει στὸν μαθητή του Τιμόθεο: «Πᾶσα γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος πρὸς διδασκαλίαν, πρὸς ἔλεγχον, πρὸς ἐπανόρθωσιν, πρὸς παιδείαν τὴν ἐν δικαιοσύνῃ» (Β΄ Τιμ. γ΄ 16). Δηλαδή: Ὅλη ἡ Ἁγία Γραφὴ εἶναι θεόπνευστη καὶ ἔχει συγγραφεῖ μὲ τὸν ἄμεσο φωτισμὸ καὶ τὴν καθοδήγηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Γι᾿ αὐτὸ λοιπὸν εἶναι ὠφέλιμη γιὰ νὰ διδάσκει τὴν ἀλήθεια, γιὰ νὰ ἐλέγχει τὶς πλάνες καὶ τὶς παρεκτροπές, γιὰ νὰ διορθώνει αὐτοὺς ποὺ ἁμαρτάνουν, γιὰ νὰ παιδαγωγεῖ σὲ ὅλες τὶς ἀρετές.

Ἡ Ἁγία Γραφὴ λοιπὸν εἶναι καθρέφτης πνευματικὸς ποὺ μᾶς βοηθεῖ ν᾿ ἀποκτήσουμε βαθύτερη γνώση τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, νὰ δοῦμε τὰ λάθη καὶ τὶς ἀδυναμίες μας καὶ νὰ τὰ διορθώσουμε, νὰ καλλιεργηθοῦμε σὲ βάθος καὶ νὰ γίνουμε ἄρτιοι καὶ καταρτισμένοι σὲ κάθε θεάρεστο ἔργο.

 Ὁ ὅσιος Ἰσαὰκ ὁ Σύρος τονίζει πόσο πολὺ μᾶς βοηθεῖ πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτὴ ἡ διαρκὴς μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς: «Ἡ διηνεκὴς μελέτη ἐν τῇ γραφῇ τὸ φῶς ἐστι τῆς ψυχῆς». Ἡ συν­εχὴς μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι τὸ φῶς τῆς ψυχῆς. Διότι ἐντυπώνει στὴν ψυχὴ μνῆμες ὠφέλιμες, γιὰ νὰ τὴν προφυλάξει ἀπὸ τὰ πάθη καὶ νὰ τὴ βοηθήσει νὰ παραμένει σταθερὴ στὸν πόθο πρὸς τὸν Θεὸ μὲ τὴν καθαρότητα τῆς προσευχῆς. Ἐπίσης ἡ συστηματικὴ μελέτη τῶν θείων Γραφῶν μᾶς ὑποδεικνύει τὴν ὁδὸ τῆς εἰρήνης ποὺ χάραξαν τὰ βήματα τῶν Ἁγίων (Εὑρεθέντα Ἀσκητικά, Λόγος ΛΓ΄).

Ὅσοι ἀμελοῦν τὴν πνευματική τους κατάρτιση μὲ τὴ μαθητεία στὸν θεῖο λόγο, δυσκολεύονται ν᾿ ἀπολογηθοῦν, ὅταν τοὺς ζητηθεῖ λόγος· νὰ ἀντικρούσουν πλάνες, ὅταν βρεθοῦν ἀντιμέτωποι μὲ αἱρετικούς· νὰ «νουθετήσουν ἀτάκτους»· νὰ συμβουλεύσουν σωστά. Πόσο ὡραιότερο εἶναι ἐμεῖς νὰ ἔχουμε τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ φῶς στὴν πορεία τῆς ζωῆς μας, νὰ καλλιεργούμαστε ψυχικὰ ἀπὸ τὴ μελέτη τοῦ θείου λόγου καὶ νὰ καταρτιζόμαστε πνευματικὰ ἀπὸ τὴ μαθητεία μας στὸν λόγο τοῦ Θεοῦ, ὥστε νὰ γινόμαστε ἄρτιοι καὶ καταρτισμένοι σὲ κάθε καλὸ ἔργο!