«Πλούσιός ἐστιν οὐχ ὁ πολλὰ κεκτημένος, ἀλλ᾿ ὁ πολλὰ διδούς· πλούσιος ἦν ὁ Ἀβραάμ, ἀλλ᾿ οὐ φιλάργυρος· οὐ γὰρ περιεσκόπει τὴν τοῦ δεῖνος οἰκίαν, οὐδὲ περιειργάζετο τὴν τοῦ δεῖνος οὐσίαν· ἀλλ᾿ ἐξιὼν περιεσκόπει μή που ξένος, μή που πένης, ὥστε διορθῶσαι τὴν πενίαν, ὥστε ὑποδέξασθαι τὸν ὁδίτην. Οὐ χρυσῷ τὸν ὄροφον ἤλειφεν, ἀλλὰ παρὰ τὴν δρῦν ἐκείνην τὴν καλύβην πηξάμενος, τῇ τῶν φύλλων ἠρκεῖτο σκιᾷ· καὶ οὕτω λαμπρὸν ἦν αὐτῷ τὸ καταγώγιον, ὡς μηδὲ ἀγγέλους ἐπαισχυνθῆναι τὴν παρ᾿ ἐκείνῳ μονήν· οὐ γὰρ λαμπρότητα οἰκίας ἐπεζήτουν, ἀλλὰ ψυχῆς ἀρετήν. Τοῦτον δὴ καὶ ἡμεῖς μιμησώμεθα, ἀγαπητοί, καὶ τὰ ὄντα εἰς τοὺς δεομένους ἀναλίσκωμεν. Ἐσχεδιασμένον ἦν ἐκεῖνο τὸ καταγώγιον, ἀλλὰ τῶν βασιλικῶν αὐλῶν λαμπρότερον ἦν».
(Εἰς τοὺς ἀνδριάντας, Ὁμιλία Β΄, ΕΠΕ 31, 652)
Ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοση
Πλούσιος εἶναι ὄχι αὐτὸς ποὺ ἔχει πολλά, ἀλλὰ αὐτὸς ποὺ δίνει πολλά. Πλούσιος ἦταν ὁ Ἀβραάμ, ὄχι ὅμως φιλάργυρος. Διότι δὲν παρατηροῦσε τὴν οἰκία τοῦ τάδε, οὔτε ἐνδιαφερόταν νὰ ἐξετάσει καὶ νὰ μάθει τὴν περιουσία τοῦ ἄλλου· ἀλλά, ὅταν ἔβγαινε ἀπὸ τὴν καλύβα του, ἔψαχνε μὲ προσοχὴ νὰ δεῖ μήπως ὑπάρχει κάποιος ξένος ἢ φτωχός, γιὰ νὰ ἐξαλείψει τὴ φτώχεια καὶ νὰ ὑποδεχθεῖ τὸν ὁδοιπόρο. Δὲν ἄλειψε μὲ χρυσάφι τὴν ὀροφὴ τῆς καλύβας του, ἀλλά, ἀφοῦ ἔστησε τὴν καλύβα του κάτω ἀπὸ τὴ βελανιδιά, ἀρκεῖτο στὴ σκιὰ τῶν φύλλων. Καὶ θεωροῦσε τόσο λαμπρὴ τὴν κατοικία του, ποὺ ἀκόμη καὶ οἱ ἄγγελοι δὲν ντράπηκαν νὰ παραμείνουν κοντά του, διότι δὲν ζητοῦσαν τὴ λαμπρότητα τῆς οἰκίας, ἀλλὰ τὴν ἀρετὴ τῆς ψυχῆς. Αὐτὸν λοιπὸν κι ἐμεῖς ἂς μιμηθοῦμε, ἀγαπητοί, καὶ τὰ ὑπάρχοντά μας νὰ τὰ διαθέτουμε γι᾿ αὐτοὺς ποὺ ἔχουν ἀνάγκη. Ἦταν πρόχειρο τὸ σπίτι ἐκεῖνο τοῦ Ἀβραάμ, ὅμως ἦταν λαμπρότερο ἀπὸ τὰ βασιλικὰ ἀνάκτορα.